✔ Haberleşme Protokolü

MQTT nedir? Nasıl test edilir? IoT ve bulut bağlantıları için hafif yayınla/abone ol protokolü

MQTT, düşük bant genişliğinde ve kesintili ağlarda çalışmak için tasarlanmış hafif bir yayınla/abone ol (publish/subscribe) protokolüdür.

Cihazlar birbirine doğrudan bağlanmaz; hepsi ortadaki bir broker'a bağlanır. Veriyi gönderen yayınlar, isteyen abone olur.

Öne çıkanlar

  • TCP 1883
  • TLS ile 8883
  • Broker
  • Topic
  • QoS 0/1/2
  • Sparkplug B

Nasıl çalışır?

Bir cihaz veriyi bir konu başlığına (topic) yayınlar, örneğin fabrika/hat1/sicaklik. Broker bu veriyi, bu konuya abone olan herkese iletir. Gönderen, alıcıların kim olduğunu bilmek zorunda değildir.

  • Topic: Klasör yolu gibi düzenlenen konu adı. + tek seviye, # alt seviyelerin tümü için joker karakterdir.
  • QoS 0 / 1 / 2: Mesajın en fazla bir kez, en az bir kez veya tam bir kez iletilmesi.
  • Retain: Broker son değeri saklar; yeni abone olan istemci son değeri hemen alır.
  • LWT (Last Will): Cihazın bağlantısı beklenmedik koptuğunda broker'ın yayınladığı mesajdır; cihazın çevrimdışı olduğu böylece anlaşılır.

Endüstriyel kullanımda veri formatını standartlaştırmak için çoğunlukla JSON veya Sparkplug B tercih edilir.

Donanım yapısı

Sensör / PLC / Cihazveri kaynağıIoT Ağ GeçidiModbus → MQTTAğEthernet, Wi-Fi, 4GMQTT Brokeryerel sunucu veya bulutSCADA / Uygulamalarabone
  • Cihazlar: Doğrudan MQTT destekleyen cihazlar veya Modbus cihazlarını MQTT'ye çeviren IoT ağ geçitleri.
  • Broker: Tesisteki bir sunucuda (ör. Eclipse Mosquitto) veya bulutta çalışır. Kritik sistemlerde yedekli kurulmalıdır.
  • Bağlantı yönü: Cihazlar broker'a dışarı doğru bağlanır; sahada gelen bağlantı için port açmak gerekmez. Bu, 4G ile bağlanan uzak sahalarda büyük kolaylıktır.

Kablo ve malzeme seçimi

  • Tesis içi: Cat6 Ethernet; gürültülü ortamda ekranlı kablo.
  • Uzak sahalar: Endüstriyel 4G router veya 4G'li IoT ağ geçidi. Harici anten ve pano dışına alınmış anten, bağlantı kalitesini ciddi şekilde artırır.
  • Kablosuz sensörler: Kablo çekilemeyen noktalarda LoRaWAN veya Wi-Fi sensörler; veriler ağ geçidinden MQTT ile aktarılır.
  • Broker sunucusu: UPS ile beslenmeli, disk ve bellek kapasitesi bağlı cihaz sayısına göre seçilmelidir.
  • Mesafe: MQTT TCP/IP üzerinde çalıştığı için protokolden gelen bir mesafe sınırı yoktur; sınırı sadece kullanılan ağ belirler.

Avantajları ve dezavantajları

Avantajları

  • Çok hafif; düşük bant genişliği ve zayıf hatlarda iyi çalışır
  • Cihaz sayısı kolayca büyütülebilir
  • Değişince gönderim ile gereksiz trafik oluşmaz
  • Bulut ve IT sistemleriyle entegrasyon kolaydır
  • Sahada gelen port açmak gerekmez

Dezavantajları

  • Broker tek hata noktasıdır; yedekli kurulum gerekebilir
  • Protokol veri formatını tanımlamaz, ortak bir yapı belirlenmelidir
  • Güvenlik varsayılan değildir; TLS ve kullanıcı yetkilendirmesi ayrıca yapılmalıdır
  • Kumanda için onay ve zaman aşımı mantığı ayrıca kurulmalıdır

MQTT ile benzerlerinin karşılaştırması

MQTTModbus TCPOPC UA
Çalışma şekliYayınla / abone olSorgula / cevap alİstemci / sunucu (ve PubSub)
Veri gönderimiDeğişinceSürekli sorguAbonelikle değişince
Bant genişliğiÇok düşükOrtaOrta–yüksek
Uzak sahada port açmaGerekmezGerekir (veya VPN)Gerekir (veya VPN)
Veri tanımıSerbest (JSON, Sparkplug B)Numaralı registerZengin veri modeli
Uygun yerIoT, bulut, dağınık sahalarSaha cihazlarıPLC–SCADA–MES arası

MQTT nasıl test edilir?

Aşağıdaki adımlarla bir bilgisayarda birkaç dakika içinde uçtan uca test yapabilirsiniz.

  1. Broker kurun. En yaygın açık kaynak broker Eclipse Mosquitto'dur. Windows, Linux ve Docker için sürümü vardır. Sadece denemek için halka açık test.mosquitto.org kullanılabilir; ancak buraya gerçek tesis verisi göndermeyin, herkes görebilir.
    # Linux
    sudo apt install mosquitto mosquitto-clients
    
    # Docker
    docker run -it -p 1883:1883 eclipse-mosquitto
  2. Uzaktan bağlantıya izin verin. Mosquitto 2.x varsayılan olarak yalnızca aynı bilgisayardan bağlantı kabul eder. Başka cihazlardan bağlanacaksanız mosquitto.conf dosyasına şunları ekleyin (yalnızca test ortamı için):
    listener 1883
    allow_anonymous true
  3. Bir terminalde abone olun. -v parametresi gelen mesajın topic adını da gösterir.
    mosquitto_sub -h localhost -t "fabrika/hat1/#" -v
  4. İkinci terminalden veri yayınlayın. Mesaj abone terminalinde hemen görünmelidir.
    mosquitto_pub -h localhost -t "fabrika/hat1/sicaklik" -m "23.5"
    
    # JSON veri ile
    mosquitto_pub -h localhost -t "fabrika/hat1/motor1" -m '{"akim":12.4,"durum":1}'
    
    # Retain ve QoS 1 ile
    mosquitto_pub -h localhost -t "fabrika/hat1/durum" -m "calisiyor" -r -q 1
  5. Retain'i kontrol edin. Abone terminalini kapatıp yeniden açın; -r ile gönderilen son değer hemen gelmelidir.
  6. Görsel araçla izleyin. MQTT Explorer veya MQTTX gibi ücretsiz araçlarla tüm topic ağacını ve gelen değerleri görebilirsiniz.
  7. Kullanıcı adı / şifre ve TLS'i deneyin. Test başarılı olduktan sonra anonim erişimi kapatın, kullanıcı tanımlayın ve 8883 portunda TLS ile tekrar test edin.

ATLAS SCADA ile MQTT testi

MQTT bağlantısını ATLAS SCADA ile de test edebilirsiniz. Böylece verinin sadece broker'a ulaştığını değil, SCADA ekranında doğru göründüğünü de doğrulamış olursunuz.

  1. ATLAS SCADA'da broker adresi, port, client ID ve varsa kullanıcı bilgileri ile bir MQTT bağlantısı tanımlayın.
  2. Test edeceğiniz topic'i (ör. fabrika/hat1/sicaklik) bir etikete bağlayın.
  3. mosquitto_pub ile değer gönderin ve değerin ATLAS SCADA ekranında değiştiğini izleyin.
  4. Ters yönü denemek için mosquitto_sub ile dinlerken ATLAS SCADA üzerinden yayınlanan değerin terminale geldiğini kontrol edin.

İpucu: Bağlantı kurulamıyorsa sırasıyla kontrol edin: broker çalışıyor mu, port açık mı, aynı client ID ile başka bir istemci bağlı mı, topic adındaki büyük/küçük harf ve eğik çizgiler birebir aynı mı.

Projenizi birlikte değerlendirelim

Tesisinize hangi yapının, hangi donanımın ve hangi kablonun uygun olduğunu birlikte belirleyelim.

Projenizi konuşalım