✔ Haberleşme Protokolü

OPC nedir? OPC DCOM ve OPC UA Farklı marka sistemlerin ortak dilde konuşması

OPC, farklı üreticilerin PLC'lerinin, cihazlarının ve yazılımlarının ortak bir dille veri paylaşmasını sağlayan standarttır. Bir tarafta veriyi sunan OPC sunucusu, diğer tarafta veriyi okuyan OPC istemcisi (örneğin SCADA) bulunur.

İki ana nesli vardır: Windows'un DCOM teknolojisine dayanan eski OPC Classic (OPC DCOM) ve platformdan bağımsız, güvenli yeni nesil OPC UA.

Öne çıkanlar

  • OPC DA (Classic)
  • OPC UA
  • TCP 4840
  • Sunucu / İstemci
  • Sertifikalı güvenlik

OPC DCOM (OPC Classic) nedir?

1990'larda ortaya çıkmıştır. En yaygın türü anlık veri okuma/yazma için kullanılan OPC DA'dır; geçmiş veri için OPC HDA, alarm için OPC A&E bulunur. Microsoft'un COM/DCOM teknolojisi üzerine kurulduğundan yalnızca Windows'ta çalışır.

Aynı bilgisayardaki sunucuya bağlanmak kolaydır. Ağ üzerinden bağlanırken DCOM ayarları, kullanıcı hakları ve güvenlik duvarı ciddi zorluk çıkarır. Microsoft'un 2022–2023 yıllarında yaptığı DCOM güvenlik sıkılaştırması da bazı eski bağlantıları etkilemiştir.

OPC UA nedir?

OPC Classic'in yerini alan modern standarttır. Windows, Linux ve gömülü cihazlarda çalışır; birçok yeni PLC'de doğrudan OPC UA sunucusu bulunur. Şifreleme ve sertifikalı kimlik doğrulama standardın içindedir ve tek bir TCP portu (genellikle 4840) kullanır.

Sadece değeri değil, anlamını da taşıyabilir: birim, açıklama, sınır değerleri ve nesneler arası ilişkiler tanımlanabilir.

Donanım yapısı

PLC / Cihazsahadaki veriOPC SunucusuPC'de yazılım veya PLC içindeEthernet Ağıswitch, güvenlik duvarıOPC İstemcisiSCADA, MES
  • OPC Classic'te sunucu her zaman bir Windows bilgisayarda yazılım olarak çalışır; PLC ile bu bilgisayar arasında üreticinin kendi sürücüsü kullanılır.
  • OPC UA'da sunucu bir bilgisayarda olabileceği gibi doğrudan PLC'nin veya ağ geçidinin içinde de olabilir; ayrıca bilgisayar gerekmeyebilir.
  • Ağ geçidi (wrapper): Eski bir OPC DA sunucusunu OPC UA olarak ağa açmak için aynı bilgisayara kurulan yazılımdır. DCOM sorunlarını ortadan kaldırmanın pratik yoludur.

Kablo ve malzeme seçimi

  • Ağ: Standart Ethernet altyapısı kullanılır; pano içinde ve ofiste Cat6, gürültülü ortamda ekranlı Cat6.
  • Mesafe: Bakır Ethernet tek parçada 100 metreyle sınırlıdır; daha uzun mesafede ara switch veya fiber kullanılır. OPC'nin kendisinin bir mesafe sınırı yoktur.
  • OPC Classic için: Sunucu ve istemci mümkünse aynı bilgisayarda veya aynı yerel ağda olmalıdır; farklı ağlar ve internet üzerinden DCOM kullanılması önerilmez.
  • OPC UA için: Bilgisayar ve PLC saatlerinin doğru olması gerekir; sertifikalar tarih kontrolü yaptığından yanlış saat bağlantıyı engelleyebilir.
  • Güvenlik duvarı: OPC UA'da yalnızca kullanılan port açılır; OPC Classic'te dinamik portlar nedeniyle ayar daha zordur.

Avantajları ve dezavantajları

OPC DCOM (Classic)

Avantajları

  • Eski PLC ve sürücülerin çok büyük kısmı destekler
  • Aynı bilgisayarda kurulum basittir
  • Sahada uzun yıllardır kullanılan olgun teknoloji

Dezavantajları

  • Yalnızca Windows'ta çalışır
  • Ağ üzerinden DCOM ayarı zor ve hataya açıktır
  • Güvenlik duvarı dostu değildir
  • Gelişimi durmuştur, yeni projelerde önerilmez

OPC UA

Avantajları

  • Windows, Linux ve gömülü sistemlerde çalışır
  • Şifreleme ve sertifikalı kimlik doğrulama
  • Tek port ile güvenlik duvarı dostu
  • Zengin veri modeli ve üretici bağımsızlığı

Dezavantajları

  • Sertifika yönetimi ilk kurulumda kafa karıştırabilir
  • Modbus gibi basit protokollere göre daha ağırdır
  • Eski cihazlarda yoktur, ağ geçidi gerekebilir

OPC karşılaştırmaları

OPC UA ile OPC DCOM

OPC UAOPC DCOM (Classic)
İşletim sistemiWindows, Linux, gömülüYalnızca Windows
GüvenlikŞifreleme, imza, sertifikaWindows kullanıcı hakları
Güvenlik duvarıTek port (4840)Dinamik portlar
Uzak bağlantıKolay ve güvenliZor, önerilmez
GelecekGelişmeye devam ediyorYerini OPC UA'ya bırakıyor

OPC UA ile Modbus TCP

OPC UAModbus TCP
Veri tanımıİsimli etiketler, birim ve açıklamaSadece numaralı register'lar
GüvenlikVarYok
KurulumDaha fazla ayarÇok basit
Uygun yerPLC–SCADA, SCADA–MES, sistemler arasıBasit saha cihazları, analizörler

Nasıl test edilir?

  1. OPC Classic: Önce sunucunun kurulu olduğu bilgisayarda bir OPC DA istemcisiyle bağlanıp etiketleri okuyun. Çalışıyorsa ağ üzerinden deneyin; böylece sorunun DCOM'dan mı sunucudan mı kaynaklandığını ayırırsınız.
  2. OPC UA: Adresi opc.tcp://ip-adresi:4840 şeklinde girin. İlk testte güvenlik modunu kapalı (None) seçip bağlantıyı doğrulayın.
  3. Ardından şifreli moda geçin ve iki tarafın sertifikalarını karşılıklı olarak güvenilir listesine ekleyin.
  4. UaExpert gibi ücretsiz bir istemciyle adres alanını gezip değerlerin değiştiğini kontrol edin.

ATLAS SCADA ile test

OPC bağlantısını ATLAS SCADA'yı OPC istemcisi olarak kullanarak da test edebilirsiniz. Böylece verinin sadece okunduğunu değil, SCADA ekranında, alarmlarda ve arşivde doğru göründüğünü de doğrulamış olursunuz.

Projenizi birlikte değerlendirelim

Tesisinize hangi yapının, hangi donanımın ve hangi kablonun uygun olduğunu birlikte belirleyelim.

Projenizi konuşalım